مهم‌ترین سرمایه انسانی یک جامعه است

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رازوجرگلان به نقل از ایرنا  در روز مادر، بیش از هر زمان دیگر به این حقیقت می‌اندیشیم که جامعه از آغوش مادر آغاز می‌شود؛ جایی که کودک نخستین تجربه‌های امنیت، محبت، نظم و معنا را دریافت می‌کند. مادر، نخستین مربی و الگوی ارتباطی انسان است و شخصیت فردی و اجتماعی ما بر اساس همین پایه اولیه شکل می‌گیرد. در نظریه تحلیل رفتار متقابل اریک برن، شخصیت انسان از سه بُعد «والد»، «بالغ» و «کودک» تشکیل شده است؛ و نقش مادر در شکل‌گیری هر سه بعد بی‌بدیل است.

والد؛ سرچشمه حمایت و سامان‌مندی: مهر و حمایت مادر، بخشی از «والد حمایت‌گر» را در فرزند پایه‌گذاری می‌کند؛ بخشی که بعدها به صورت اخلاق‌مداری، مسئولیت‌پذیری و مهربانی بروز می‌یابد. در عین حال، محبت بی‌مرز یا کنترل افراطی ممکن است مانع رشد استقلال و بلوغ فرزند شود.

کودک؛ سرچشمه خلاقیت و عواطف انسانی: در آغوش مادر، «کودک آزاد» شکل می‌گیرد؛ رکن خلاقیت، شادی و اعتماد به نفس، اما نبود فرصت تجربه و استقلال یا وابستگی بیش‌ازحد، می‌تواند «کودک وابسته» ایجاد کند؛ فردی که برای تصمیم‌گیری و مشارکت در جامعه دچار کمبود اعتماد به نفس باشد.

بالغ؛ رکن عقلانیت و تصمیم‌گیری: نقش مادر زمانی کامل می‌شود که زمینه رشد «بالغ» را در فرزند فراهم کند؛ یعنی فردی که می‌اندیشد، تحلیل می‌کند، انتخاب می‌کند و مسئولیت رفتارهای خود را می‌پذیرد. جامعه‌ای که مادران آگاه و تربیت‌گر داشته باشد، شهروندان بالغ و خردمند پرورش خواهد داد.

نقش مادر در عصر دیجیتال
امروزه تربیت فرزند تنها محدود به محیط خانه و مدرسه نیست؛ بلکه جهان دیجیتال نیز بخش مهمی از هویت و رفتار نسل جدید را شکل می‌دهد. در این شرایط، مادر باید علاوه بر مهر و محبت، آگاهی رسانه‌ای و سواد دیجیتال داشته باشد.

والد دیجیتال: مادر با تعیین مرزهای روشن در استفاده از رسانه، آموزش اخلاق دیجیتال و گفت‌وگوی محترمانه با فرزند، نقش «والد دیجیتال» را ایفا می‌کند. این همراهی باعث می‌شود کودک، ابزارهای دیجیتال را به‌عنوان فرصت یادگیری و خلاقیت تجربه کند، نه وابستگی یا انزوا.

کودک دیجیتال: مادر باید مراقب باشد کودک در فضای دیجیتال تنها مصرف‌کننده منفعل نباشد؛ بلکه با هدایت او به فعالیت‌های خلاقانه، مهارت‌آموزی و حضور در زندگی واقعی، «کودک دیجیتال» سالم شکل بگیرد.

بالغ دیجیتال: اوج نقش مادر در عصر دیجیتال، پرورش «بالغ دیجیتال» است؛ فرزندی که تفکر انتقادی دارد، اخبار جعلی و محتوای آسیب‌رسان را تشخیص می‌دهد، مسئولانه و اخلاق‌مدارانه در شبکه‌های اجتماعی رفتار می‌کند و هویت خود را در دنیای مجازی حفظ می‌کند.

روز مادر، یادآوری این حقیقت است که رشد جامعه از قلب و دستان مادر آغاز می‌شود. چه در جهان واقعی و چه در جهان دیجیتال، مادر نخستین آموزگار عشق، عقلانیت و اخلاق است؛ و جامعه فردا، آینه‌ای روشن از مادران امروز خواهد بود.

* پژوهشگر و مدرس دانشگاه